पोखरा १, फागुन । नेकपा एमालेको एघारौँ महाधिवेशन र आसन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको रहस्यमयी मौनताले नेपाली राजनीतिमा नयाँ तरङ्ग पैदा गरेको छ। मङ्सिर २७ देखि पुस ३ गतेसम्म भएको एमाले महाधिवेशनमा अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँगको शक्ति संघर्षमा पराजित भएपछि भण्डारी अहिले बालुवाटारस्थित आफ्नो निवासमा अध्ययन र लेखनमा सीमित भएकी छिन्। महाधिवेशनमा भण्डारीले ईश्वर पोखरेललाई अध्यक्षको उम्मेदवार बनाएर ओलीलाई चुनौती दिएकी थिइन्, तर ओलीले १६६३ मत प्राप्त गर्दा पोखरेलले मात्र ५६३ मतमा चित्त बुझाउनुपरेको थियो। यो नतिजा र त्यसपछिका घटनाक्रमले एमालेभित्रको आन्तरिक समीकरणलाई पूर्णतः परिवर्तन गरिदिएको छ।
विशेषगरी, सक्रिय राजनीतिमा फर्कने रहर हुँदाहुँदै पनि ओलीले भण्डारीको पार्टी सदस्यता नवीकरणमा रोक लगाएपछि उनले यसपटकको निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्न समेत पाइनन्। मोरङका निर्वाचन क्षेत्रहरू २, ३ वा ४ बाट उम्मेदवार बन्ने उनको तयारीलाई ओलीले ‘ब्रेक’ लगाइदिएका हुन्। भण्डारी निकट स्रोतका अनुसार, उनलाई काठमाडौँबाट निर्वाचन लड्न समेत ओलीले घेराबन्दी गरेका थिए। ओली निकट नेताहरूले भने एमाले संकटमा परेका बेला मौन बस्ने व्यक्तिलाई कार्यकर्ताले नेतृत्वका रूपमा स्वीकार नगर्ने दाबी गर्दै भण्डारीको आलोचना गरिरहेका छन्। उनीहरूले भण्डारी झापाबाट ओलीले हारोस् भन्ने चाहनामा रहेको आरोप समेत लगाएका छन्।
महाधिवेशनका क्रममा भण्डारीका पुराना विश्वासपात्रहरू विष्णु पौडेल, शेरधन राई र पृथ्वीसुब्बा गुरुङले साथ छोडेर ओली समूहमा विलय हुनु नै भण्डारीको राजनीतिक शक्ति क्षयीकरणको मुख्य कारण मानिएको छ। १२ औँ महाधिवेशनमा अध्यक्षको बलियो दाबेदार बन्ने दाउमा रहेका विष्णु पौडेलले ईश्वर पोखरेललाई रोक्न रणनीतिक रूपमा ओलीलाई साथ दिएका थिए। हाल निर्वाचनको माहोलमा भण्डारी कतै पनि चुनावी सभामा नदेखिनुले एमालेभित्रको विभाजनको खाडल अझ गहिरो देखिएको छ। भण्डारीका सचिवालय सदस्य राजकुमार राईले पार्टी सदस्यता नवीकरण नभएसम्म उनी चुनावी अभियानमा ननिस्कने संकेत गरेका छन्।
यस शक्ति संघर्षको मार भण्डारीका छोरीहरूमा समेत परेको छ। विशेषगरी राजनीतिमा सक्रिय उषाकिरण भण्डारीलाई राष्ट्रिय सभामा पठाउने ओलीको पूर्वयोजना भण्डारीको सक्रियतासँगै तुहिएको थियो। मदन भण्डारी फाउन्डेसनमार्फत सक्रिय उषाकिरणले पनि आफ्नी आमालाई नै पार्टीको नेतृत्वमा पुर्याउन जोड दिइरहेकी छिन्। यद्यपि, एमालेका कतिपय नेताहरू निर्वाचनपछि भण्डारीको सदस्यता नवीकरण गरेर उनलाई अभिभावकीय भूमिकामा ल्याउनुपर्ने पक्षमा छन्। मदन भण्डारीको विरासत र ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’ को रक्षाका लागि भण्डारीलाई राजनीतिबाट टाढा राख्न नसकिने तर्क गर्नेहरूको ठूलो समूह अझै पनि एमालेभित्र जीवितै छ। तर, हालको लागि भने भण्डारी परिवार एमाले उम्मेदवारहरूका लागि मत माग्न सशरीर उपस्थित हुने कुनै सम्भावना देखिएको छैन।
