पोखरा २३, फागुन । नेपालको संसदीय इतिहासमा सबैभन्दा लामो राजनीतिक विरासत बोकेको नेपाली कांग्रेसले २०८२ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा अहिलेसम्मकै लज्जास्पद र ऐतिहासिक हार बेहोरेको छ । निर्वाचनको प्रारम्भिक नतिजा अनुसार १६५ निर्वाचन क्षेत्रमध्ये कांग्रेसले केवल ८ स्थानमा मात्रै जित हासिल गर्न सफल भएको छ । मुलुकभर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को पक्षमा अभूतपूर्व जनलहर देखिएको छ र सो पार्टी स्पष्ट बहुमततर्फ अग्रसर भइरहँदा कांग्रेसका प्रभावशाली ‘हेभिवेट’ नेताहरू र पदाधिकारीहरू नै पराजित भएका छन् । यो निर्वाचन परिणामले नेपालको परम्परागत राजनीतिमा ठूलो धक्का पुर्याएको छ भने युवा मतदाताको बढ्दो असन्तुष्टिले पुराना दलहरूलाई किनारा लगाएको प्रस्ट पारेको छ । विशेष गरी कांग्रेसका दुई महामन्त्री र दुई सहमहामन्त्रीको पराजयले पार्टीको आन्तरिक संगठन र रणनीति पूर्ण रूपमा असफल भएको पुष्टि गरेको छ ।
कांग्रेसले यसपटक युवा नेता गगनकुमार थापालाई अघि सारेर र प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा प्रस्तुत गरेर चुनावी मैदानमा होमिएको थियो । माघको पहिलो साता विशेष महाधिवेशनमार्फत नेतृत्व परिवर्तन गरेर नयाँ आशा जगाउने प्रयास गरे पनि मतदाताले त्यसलाई स्वीकार गरेको देखिएन । स्वयं सभापति थापा सर्लाही क्षेत्र नम्बर ४ मा रास्वपाका उम्मेदवार डा. अमरेशकुमार सिंहसँग पछि परिरहेका छन् । राजनीतिक विश्लेषक सीके लालका अनुसार कांग्रेसले २०१५ देखि समातेको गलत बाटोको सजाय अहिले भोग्नुपरेको हो । उनले नेतृत्वमा नयाँ अनुहार आए पनि विगतका गल्तीहरूमा उनीहरूको पनि सहभागिता रहेकाले मतदाताले पुरानो पार्टीप्रति विश्वास देखाउन नसकेको विश्लेषण गरेका छन् । जेनजी आन्दोलनपछि नेतृत्वले गल्ती सुधार्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि जनताले त्यसलाई पत्याएनन्, जसको परिणाम स्वरूप कांग्रेस १२ स्थानमा मात्र अग्रता लिन सफल भएको छ ।
यस्तो विषम परिस्थितिमा पनि कांग्रेस नेतृत्वले लोकतान्त्रिक संस्कार प्रदर्शन गर्दै जनमतलाई शिरोधार्य गर्ने बताएको छ । पार्टी उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले मतदाताको फैसला स्वीकार्य रहेको भन्दै रास्वपालाई संसद्मा स्वागत गरेका छन् । उनले विगतमा ‘बुलेट’ अर्थात् सशस्त्र विद्रोहबाट उदाएको माओवादीलाई स्वागत गरेको स्मरण गर्दै अहिले ‘ब्यालेट’ अर्थात् मतदानबाट उदाएको नयाँ शक्तिलाई स्वागत गर्नु लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष भएको टिप्पणी गरे । शर्माका अनुसार २०७९ सालकै निर्वाचनमा जनताले दिएको संकेतलाई बुझ्न नसक्नुको परिणाम आज भोग्नुपरेको हो । प्रवक्ता देवराज चालिसेले पनि यो परिणाम अप्रत्याशित भए पनि पार्टीले यसलाई आत्मसमीक्षाको अवसरका रूपमा लिने र कमजोरी सुधारेर पुनः जनताको माझमा जाने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् । उनले कांग्रेसले इतिहासमा धेरै आरोह-अवरोह झेलेको र यो हारबाट निराश नभई नयाँ सोचका साथ अघि बढ्ने दाबी गरे ।
यो ऐतिहासिक पराजयका बीच पनि केही क्षेत्रमा कांग्रेसका उम्मेदवारहरू निर्वाचित भएका छन् । जाजरकोटबाट खड्कबहादुर बुढा, डोटीबाट भरतबहादुर खड्का, दैलेख-१ बाट बासना थापा, तेह्रथुमबाट सन्तोष सुब्बा, अछाम-१ बाट भरतकुमार स्वार, रसुवाबाट मोहन आचार्य, मुस्ताङबाट योगेश गौचन थकाली र मनाङबाट टेकबहादुर गुरुङ विजयी भएका छन् । यो संख्या २०१५ सालको निर्वाचनमा ७४ सिट र २०४८ सालमा ११० सिट जितेर बहुमत ल्याएको कांग्रेसका लागि निकै टिठलाग्दो अवस्था हो । २०७९ मा ५७ सिट जितेर पहिलो दल बनेको कांग्रेस २०८२ सम्म आइपुग्दा अस्तित्व रक्षाको लडाइँमा पुगेको छ । रास्वपाले १२० सिटमा जित र अग्रता कायम गर्दै गर्दा कांग्रेसले अब आफ्नो राजनीतिक शैली, भ्रष्टाचारप्रतिको दृष्टिकोण र जनअपेक्षालाई सम्बोधन गर्ने तरिकामा आमूल परिवर्तन नगरेसम्म पुनः उठ्न कठिन हुने देखिन्छ ।
