पोखरा २३, फागुन । जाजरकोटको राजनीतिक इतिहासमा एक अपराजित छवि बनाएका नेकपा (माओवादी केन्द्र) का प्रभावशाली नेता शक्तिबहादुर बस्नेत यसपटकको निर्वाचनमा पराजित भएका छन् । तीनपटकसम्म लगातार चुनाव जितेर संसद् पुगेका बस्नेत चौथो कार्यकालका लागि चुनावी मैदानमा उत्रिए पनि नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार खड्कबहादुर बुढासँग पराजित हुन पुगेका हुन् । अन्तिम मतपरिणाम अनुसार कांग्रेसका बुढाले २० हजार १४२ मत प्राप्त गरी जित सुनिश्चित गर्दा बस्नेतले १७ हजार ४०४ मतमा चित्त बुझाउनुपरेको छ । यो हारलाई जाजरकोटको राजनीतिमा एउटा ठूलो फेरबदलका रूपमा हेरिएको छ, जहाँ लामो समयदेखि बस्नेतको एकलौटी बर्चस्व रहँदै आएको थियो । अघिल्ला निर्वाचनहरूमा बलियो गठबन्धन र सांगठनिक पकडका कारण सहज जित निकाल्ने गरेका बस्नेतका लागि यसपटकको परिस्थितिले साथ दिएन, जसका कारण उनको संसदीय यात्रामा पूर्णविराम लागेको छ ।
शक्तिबहादुर बस्नेतको राजनीतिक पृष्ठभूमि निकै लामो र संघर्षपूर्ण रहेको छ । सशस्त्र द्वन्द्वको समयदेखि नै नेकपा (माओवादी) मा सक्रिय रहेका उनी पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ का अत्यन्तै विश्वास पात्र र सचिवालयका मुख्य सहयोगीका रूपमा चिनिन्थे । राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका बस्नेतले २०४६ सालको जनआन्दोलन ताका नेकपा एकता केन्द्र (मशाल) बाट आफ्नो राजनीतिक यात्रा सुरु गरेका थिए । २०४९ सालमा जाजरकोट जिल्ला सेक्रेटरी बनेका उनी २०५१ सालदेखि सुरु भएको माओवादी आन्दोलनको जग बसाल्ने नेताहरूमध्ये एक थिए । युद्धकालमा भेरी-कर्णाली क्षेत्रीय ब्यूरो इन्चार्ज र जनमुक्ति सेनाको डिभिजन कमिसारको भूमिका निर्वाह गरेका बस्नेत शान्ति प्रक्रियापछि संसदीय राजनीतिमा पनि उत्तिकै सफल देखिएका थिए । उनले २०६४ को पहिलो संविधानसभामा समानुपातिकतर्फबाट प्रवेश पाएपछि २०६८ मा स्वास्थ्य मन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए भने २०७० र २०७४ को निर्वाचनमा प्रत्यक्ष निर्वाचित भएर गृह र वन मन्त्री जस्ता शक्तिशाली मन्त्रालयको नेतृत्व गरिसकेका छन् ।
तर, यसपटकको निर्वाचनमा बस्नेतका लागि चुनौतीका चाङहरू धेरै थिए । विशेष गरी स्थानीय तह निर्वाचनको नतिजाले नै माओवादी केन्द्रको पकड कमजोर भएको संकेत गरिसकेको थियो । जाजरकोटका सात पालिकामध्ये कांग्रेस र एमालेले ३/३ पालिका जित्दा माओवादीले केवल एक पालिकामा मात्र विजय हासिल गरेको थियो । यसले गर्दा बस्नेतलाई चुनावी मैदानमा उत्रनुअघि नै आफ्नो सांगठनिक आधार कमजोर भएको महसुस भइसकेको थियो । यसबाहेक, लामो समयसम्म सत्तामा रहँदा जनतामा देखिएको ‘एन्टी-इन्कम्बेन्सी’ अर्थात् सत्ताविरोधी लहरले पनि उनलाई निकै असर गर्यो । मतदाताहरूले नयाँ अनुहार र फरक नेतृत्व खोजिरहेका बेला कांग्रेसका खड्कबहादुर बुढाले त्यसको फाइदा उठाए । एमालेका उम्मेदवार डम्बरबहादुर सिंहले पनि उल्लेख्य मत काटेपछि बस्नेतको मत सुरक्षित हुन सकेन र उनी दोस्रो स्थानमा धकेलिन पुगे ।
अहिलेको राष्ट्रिय राजनीतिक परिवेशमा पनि ठूला र पुराना दलहरूलाई नयाँ शक्तिहरूले चुनौती दिइरहेको देखिन्छ । २०८२ को पछिल्लो चुनावी तथ्यांक अनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले ७२ सिटमा अग्रता लिँदै ठूलो दलका रूपमा उदाएको छ भने कांग्रेस र एमाले क्रमशः दोस्रो र तेस्रो स्थानका लागि संघर्ष गरिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा माओवादी केन्द्रको उपस्थिति निकै कमजोर देखिएको छ । जाजरकोट जस्तो दुर्गम जिल्लामा पनि मतदाताले विकास र परिवर्तनको नयाँ एजेन्डालाई प्राथमिकता दिएको यो नतिजाले प्रस्ट पारेको छ । शक्तिबहादुर बस्नेत जस्ता राष्ट्रिय कदका नेताको पराजयले माओवादी पार्टीभित्र पनि गम्भीर समीक्षाको विषय बनाएको छ । दशकौँसम्म जिल्लाको राजनीतिमा हाबी भएका बस्नेतको यो हारले जाजरकोटमा अब नयाँ राजनीतिक समीकरणको सुरुवात भएको संकेत गरेको छ, जहाँ परम्परागत विरासतभन्दा पनि जनताको बदलिँदो चाहना र स्थानीय आवश्यकताले चुनावी परिणाम निर्धारण गर्न थालेको छ ।
