पोखरा ५, फागुन । महाशिवरात्रि पर्वको विधिवत् समापनसँगै पशुपतिनाथ मन्दिरमा आएका नागा बाबालगायत हजारौँ साधुसन्तलाई आज दान–दक्षिणासहित बिदाइ गरिँदैछ । फागुन कृष्ण एकादशीका दिन पशुपति क्षेत्र भित्रिएका साधुसन्तलाई फागुन कृष्ण औँसीका दिन गुठी संस्थान र पशुपति क्षेत्र विकास कोषले संयुक्त रूपमा बिदाइ गर्ने प्राचीन परम्परा रहिआएको छ । वि.सं. १८३१ मा जगतजङ्गले जगनन्द प्रकाशेश्वर गुठी स्थापना गरेदेखि सुरु भएको यो विशिष्ट परम्परालाई अहिले पनि निरन्तरता दिइएको छ । यस वर्ष साधुसन्तको बिदाइ र व्यवस्थापनका लागि गुठी संस्थानले करिब ४० लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याएको छ, जसमा भोजन, धुनीका लागि दाउरा र दक्षिणाको खर्च समावेश छ ।
साधुसन्तको वर्गीकरण र सम्मानका लागि संस्थानले रातो, नीलो, सेतो, पहेँलो र हरियो रङका कार्डहरू प्रयोग गरेको छ । आएकै दिन वितरण गरिएका यी कार्डका आधारमा उनीहरूको स्तर अनुसार दक्षिणा प्रदान गरिन्छ । विशेषगरी भारत र अन्य मुलुकबाट आएका साधुहरूलाई आफ्नो गन्तव्यसम्म पुग्न सहज होस् भनी यसपटक यात्रा खर्च र दक्षिणामा वृद्धि गरिएको संस्थानका पूर्वउपप्रशासक दीपकबहादुर पाण्डेले जानकारी दिनुभयो । हाल पशुपतिका विभिन्न अखडाहरू जस्तै गोरखनाथ मठ, रामचन्द्र मन्दिर, भष्मेश्वर र निर्मला अखडामा ४ हजारभन्दा बढी साधुसन्तहरू बसेका छन् । विगतमा कालमोचनघाटबाट बिदाइ गरिने चलन भए पनि हाल पशुपतिको पश्चिम मूल ढोकाबाट दक्षिणा दिने व्यवस्था मिलाइएको छ ।
पशुपति क्षेत्र विकास कोषले पनि यस वर्ष साधुसन्तको सेवाका लागि ८ लाख रुपैयाँ दक्षिणा र ७ लाख रुपैयाँ बराबरको दाउराको व्यवस्था गरेको छ । कोषले वरिष्ठताका आधारमा ५ हजार १ रुपैयाँदेखि सामान्य जोगीहरूलाई १०१ रुपैयाँसम्म दक्षिणा दिने तयारी गरेको छ । यसका अतिरिक्त, वर्षभर पशुपतिनाथलाई चढाइएका पवित्र रुद्राक्षको माला पहिराएर उनीहरूलाई बिदाइ गर्ने कार्यक्रम रहेको कोषकी सदस्य शिला पन्तले बताउनुभयो । वि.सं. २०६८ देखि भेटीघाटीलाई पारदर्शी बनाउने नीति लिएपछि कोषको आम्दानीमा उल्लेख्य वृद्धि भई १५ करोड रुपैयाँ पुगिसकेको छ, जसले यस्ता धार्मिक र सांस्कृतिक परम्पराहरूलाई थप व्यवस्थित बनाउन सहयोग पुर्याएको छ ।
