पोखरा, २१ जेठ। हाम्रो पृथ्वी हरेक २६ सेकेन्डमा शान्त र लयबद्ध रूपमा धड्किरहेको पाइएको छ, जुन मानिसको खुट्टाले समेत महसुस गर्न नसकिने अत्यन्त सूक्ष्म कम्पन हो। दशकौंदेखि वैज्ञानिकहरूलाई चकित पार्दै आएको यो रहस्यमय “हार्टबिट” (मुटुको धड्कन) को अहिलेसम्म कुनै ठोस र पुष्टि गरिएको व्याख्या उपलब्ध छैन। महाद्वीपहरूमा सिस्मोमिटरहरूद्वारा पत्ता लागेको यो धड्कन अपरिवर्तित र अस्पष्ट रूपमा निरन्तर धड्किरहेको छ, जसको स्रोत अझै पनि अनुत्तरित छ।
यो रहस्यमय घटना, जसलाई “माइक्रोसिज्म” भनिन्छ, पहिलो पटक सन् १९६० को दशकको सुरुमा भूभौतिकशास्त्री ज्याक ओलिभरले अवलोकन गरेका थिए। उनले यसको उद्गम भूमध्यरेखीय एट्लान्टिक महासागरको कुनै भागमा पत्ता लगाएका थिए र यो निश्चित मौसमहरूमा बलियो हुने गरेको उल्लेख गरेका थिए। तर, आधुनिक उपकरणहरूको अभावमा ओलिभरको काम धेरै हदसम्म सैद्धान्तिक मात्रै रहेको डिस्कभर म्यागजिनले जनाएको छ।
सन् २००५ मा कोलोराडो बोल्डर विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूले डिजिटल सिस्मिक डाटा प्रयोग गरी यही संकेतको अध्ययन गरेपछि यो रहस्य पुनः वैज्ञानिक चासोको केन्द्रमा फर्किएको हो। भूकम्पविद् माइक रिट्जवोलरले आफ्नो टोलीले “पल्स” पुनः पत्ता लगाएको क्षणलाई स्मरण गर्दै “हामीले केही अनौठो, स्थिर र निरन्तर भइरहेको देख्यौं” भनेका छन्। उनीहरूले यो “पल्स” पश्चिम अफ्रिकाको तटमा रहेको गिनीको खाडीमा पत्ता लगाएका थिए।
यस धड्कनको कारणबारे विभिन्न सिद्धान्तहरू अघि सारिएका छन्। एउटा प्रमुख सिद्धान्तले यसलाई महाद्वीपीय शेल्फमा ठोक्किने शक्तिशाली समुद्री छालहरूको परिणाम मानेको छ। यसलाई “कसैले डेस्कको एक छेउमा ट्याप गर्दा तपाईंले महसुस गर्ने कम्पन जस्तै” भनेर बुझ्न सकिने बताइएको छ। त्यसैगरी, सन् २०१३ मा चिनियाँ वैज्ञानिकहरूले अर्को सिद्धान्त प्रस्ताव गर्दै बोनीको बाइटमा रहेको साओ टोम टापु नजिकैको ज्वालामुखी गतिविधिलाई यस “पल्स” को सम्भावित उत्पत्तिको रूपमा औंल्याएका छन्, जुन शंकास्पद रूपमा यसको पत्ता लागेको स्थानसँग सम्बन्धित छ।
दशकौंदेखि अध्ययन र धेरै टोलीहरूले विभिन्न कोणबाट यस घटनाको जाँच गरे तापनि, तिनीहरूबीच कुनैमा पनि सहमति हुन सकेको छैन। “हामी अझै पनि आधारभूत व्याख्याको लागि पर्खिरहेका छौं,” रिट्जवोलरले स्वीकार गरेका छन्। केही वैज्ञानिकहरूले यसलाई ठूला भूकम्पीय अनुसन्धान प्रश्नहरूको तुलनामा “रोचक तर कम–प्रभाव” को रहस्य भन्दै यसलाई प्राथमिकता दिनसमेत छाडेका छन्। तैपनि, हरेक २६ सेकेन्डमा पृथ्वी मेट्रोनोम जस्तै टिक-टिक हुने तथ्यको रहस्य समाधान हुन बाँकी नै छ। यसको रहस्यमय स्रोत, उद्देश्य, र दृढता समुद्री छालहरू र ज्वालामुखी चट्टानमुनि कतै लुकेको हुनसक्छ। एनडीटिभीले रिपोर्ट गरेअनुसार, सायद सबैभन्दा डरलाग्दो कुरा यो हो कि “यो रोकिएको छैन।”
