पोखरा १४, माघ। विश्व राजनीतिको रङ्गमञ्चमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन प्रायः एक गम्भीर, कठोर र पूर्व-केजीवी एजेन्टका रूपमा चिनिन्छन्। तर, पछिल्ला वर्षहरूमा पुटिनले आफ्नो यो गम्भीर छविभित्र एक कुटिल व्यङ्ग्यकारलाई लुकाएर राखेको कुरा उनका विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चका अभिव्यक्तिहरूले पुष्टि गरेका छन्। पुटिनले आफ्ना विरोधीहरूलाई सिधा शब्दमा आलोचना गर्नुको सट्टा ‘ब्ल्याक ह्युमर’ र रुसी संस्कृतिमा प्रचलित ‘एनेक्डोट’ (लघु ठट्टा) लाई कूटनीतिक हतियारका रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। सन् २०१७ देखि २०२३ सम्मका उनका चर्चित जोकहरूले रुसी राष्ट्रवादलाई बलियो बनाउनुका साथै पश्चिमा देशहरूको नीतिको खोक्रोपनालाई उदाङ्गो पार्ने काम गरेका छन्।
पुटिनले प्रायः अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा पश्चिमा देशहरूको विरोधाभासी नीतिलाई व्यङ्ग्य गर्न जोकको सहारा लिने गर्दछन्। सन् २०१७ को ‘रसियन इनर्जी वीक’ मा उनले सुनाएको इजरायली सिपाहीको जोक निकै चर्चित भएको थियो, जसमा उनले प्रश्नकर्तालाई नै शत्रुको एजेन्ट भएको सङ्केत गर्दै रुसमाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरू पूर्वाग्रही भएको बताएका थिए। त्यस्तै, सन् २०२३ मा नाटो विस्तारलाई लिएर उनले नाटोलाई एक आधारहीन र काल्पनिक भयमा आधारित संस्थाका रूपमा चित्रण गर्दै कडा व्यङ्ग्य गरे। सन् २०२२ मा युक्रेन युद्धपछि युरोपमा उत्पन्न ऊर्जा संकटलाई उनले एक काल्पनिक बाबु-छोराको संवादमार्फत प्रस्तुत गरे, जहाँ उनले युरोपेली नेताहरूलाई आफ्नै नागरिकको हितविपरीत काम गर्ने शासकका रूपमा उभ्याए।
पुटिनका यी जोकहरू केवल मनोरञ्जनका लागि मात्र नभई रुसको सुरक्षा नीति र आन्तरिक शक्तिलाई प्रतिबिम्बित गर्ने माध्यम पनि हुन्। सन् २०१५ तिर उनले सुनाएको एक सिपाही र उसको घडी साट्ने छोराको जोकले रुसको सैन्य प्राथमिकतालाई प्रष्ट पारेको थियो—जतिसुकै आर्थिक कठिनाइ भए पनि रुसले आफ्नो सैन्य शक्तिमा सम्झौता गर्ने छैन। उनले पुराना सोभियत कालका ठट्टाहरूलाई आधुनिक पात्रहरूसँग जोडेर सुनाउँदा रुसी नागरिकहरूमा पुरानो गौरव र वर्तमानको शक्तिप्रति विश्वास जगाउने काम गर्दछ। गम्भीर राजनीतिक मुद्दाहरूलाई ठट्टाको माध्यमबाट प्रस्तुत गर्दा ती सर्वसाधारणका लागि बुझ्न सजिलो हुन्छ र सरकारको एजेन्डा जनतासम्म प्रभावकारी रूपमा पुग्छ। अन्ततः, पुटिनले हास्यलाई रक्षात्मक र आक्रामक दुवै ढङ्गले प्रयोग गर्दै विश्वलाई यो सन्देश दिन खोजेका छन् कि रुसलाई केवल युद्धको मैदानमा मात्र होइन, बुद्धिको मञ्चमा पनि हराउन कठिन छ।
